Verslag netwerkevent Door de Helft #2

Terugblik op "Ga je mee Door de Helft!" netwerkevent van 29 juni

Het tweede "Door de Helft!" evenement, gehouden op maandag 29 juni, was een groot succes! Beleidsmakers, bedrijven, wetenschappers en raadsleden kwamen samen op de Hogeschool van Amsterdam in het Jakoba Mulderhuis om concrete oplossingen te bespreken voor structurele energiebesparing. Het ambitieuze doel om in 2030 de helft minder energie te gebruiken, werd met veel enthousiasme ontvangen en verder uitgewerkt.

Steeds meer partijen zien het belang van extra inzet op energiebesparing. Dat werd bevestigd door Anouk Gielen (gedeputeerde Noord-Holland) en het recente MRA-besluit om extra budget vrij te maken voor een systematische, regionale aanpak.

De dag, onder leiding van Harm Edens, begon met een keynote van Lucia van Geuns (HCSS) over geopolitieke ontwikkelingen rond energie en de lokale consequenties. Daarna werden de energieverbruikdata en scenario's voor 50% minder verbruik in de regio gepresenteerd door Geert Buis van Onderzoek & Statistiek. Deelnemers konden vervolgens kiezen uit diverse werksessies:

• De WEii scan & BespaarSamen methodiek (inzicht in je verbruik)
• Inkoopmacht als hefboom
• Besparen met gemeentelijk beleid
• VvE-wasstraat - een juridische check voor verduurzaming

Het plenaire programma werd afgesloten met voorbeelden van energiebesparende maatregelen, zoals de slimme bandenpomp (Groene Garage) en CV-folie (TonZon). De dag eindigde met een borrel.

Wij zijn superblij met de sterke inhoudelijke bijdragen, de opkomst en de uitkomsten van de werksessies. 

Uitkomsten werksessies

Tijdens het event werden diverse werksessies georganiseerd om grote potentiële besparingskansen uit te diepen. Hieronder volgt een overzicht van de uitkomsten van de werksessies.

WEii & BespaarSamen-methodiek voor gebouwen 

In deze sesse werd toegelicht wat de WEii (Werkelijke Energie-intensiteit indicator) is, hoe de score werkt, en welke maatregelen kunnen leiden tot Paris Proof (70 kWh/m²). Deze werksessie was bedoeld voor gebouweigenaren, facilitair en energiebeheer, gebruikers en MKB, evenals banken en adviseurs. De werksessie werd begeleid door Ruben Havertz (GBC) en Marco Witschge (BespaarSamen) en Jos Waagmeester (Achmea) als experts.

Belangrijkste conclusie

Het energielabel alleen is onvoldoende om gebouwen daadwerkelijk richting de klimaatdoelen van Parijs te sturen, omdat het nauwelijks correleert met het werkelijke energiegebruik. De WEii vult dat gat: door te sturen op gemeten verbruik per vierkante meter (met Paris Proof, 70 kWh/m² voor kantoren, als tussenstip richting een werkelijk energieneutraal gebouw) ontstaat een objectieve, gedeelde taal waarmee eigenaren, gebruikers en adviseurs concrete, prioriteerbare vervolgstappen kunnen bepalen. De praktijkcase van Achmea laat zien dat dit ook werkelijk uitvoerbaar is, mits stapsgewijs, samen met de omgeving en met bewezen techniek.

Direct aan de slag? Bereken hier de WEii: https://www.weii.nl/

Wat viel op

Opvallend was hoe expliciet de sprekers waarschuwden voor 'papieren' verduurzaming: het risico dat een gebouw op papier (via het label) goed scoort, terwijl het werkelijke verbruik dat beeld niet bevestigt. Ook de spanning tussen een kraakhelder verhaal ('Paris Proof 70') en de onderliggende nuance (dat er onderlinge verschillen zijn zoals bezetting of type organisatie die maken dat er een verschil in laagst haalbare Weii kan zijn) werd door de sprekers zelf als een bewust dilemma benoemd: een sterke, eenvoudige boodschap versus recht doen aan de volledige opgave.

"Als je alleen stuurt op energielabels, dan ben je een soort papieren boekhouding aan het creëren voor je CO2-emissiedoelstelling." Michiel van Brugge, over het risico van uitsluitend op het energielabel sturen

Presentaties:

Inkoopmacht

De sessie over inkoopmacht belichtte hoe overheden hun aanzienlijke inkoopbudget kunnen benutten als hefboom voor energiebesparing en tegen energiearmoede. Met een regionaal inkoopbudget van zo'n € 4-5 miljard per jaar, werd besproken hoe dit slimmer kan worden ingezet. Deze werksessie werd begeleid door Robert Duiveman, actieonderzoeker van het Instituut van Publieke Waarden, en Marc van Gemert, medeoprichter van het Actienetwerk Gas Terug.

Belangrijkste conclusies

• Inkopers worden vaak te laat betrokken, wat leidt tot aankopen die niet optimaal zijn voor energiebesparing of duurzaamheid. Dit moet en kan anders.
• Met een jaarlijks inkoopbudget van 4-5 miljard euro (alleen al bij overheden in de MRA) en bestaand instrumentarium (zoals levensduurkosten, CO₂-prestatieladder, TCO, social return en innovatiepartnerschappen) kunnen we een radicale impact maken.

6 aanbevelingen

• Bundel de vraag: Overheden in de MRA kunnen hun inkoop bundelen op 1 regionale tafel met 1 set eisen (MKI, CO₂-ladder, TCO, social return), in plaats van 30 losse bestekken. Binnen de MRA werken overheden al samen op het thema circulair inkopen. 
• Samenwerking tussen opdrachtgevers: Betrek gemeenten, corporaties en VvE’s – en bij voorkeur ook andere vastgoedeigenaren in een buurt of wijk.
• Focus op slechte energielabels: Richt je op labels D-G in arme wijken, waar energiebesparing en energiearmoede samenkomen.
• Social return als kern: Leid mensen uit de doelgroep op tot fixer of installateur en bouw aan de uitvoeringscapaciteit die nu ontbreekt (landelijk zijn 120.000 nieuwe technici nodig).
• Innovatief partnerschap: Financier de ontwikkelfase mee en word marktmaker door strategische opdrachten op MRA-niveau te bundelen.
• Klimaatrechtvaardigheid: Houd werk, waarde en opbrengst lokaal met een wijkbaten-toets en koop lokaal in.

Wat gaan wij (van team door de helft) nu doen?

Er is brede interesse om dit samen op te pakken. Verschillende partijen hebben zich al gemeld. Zodra er meer bekend is over de budgetverdeling, worden deze partijen bijeen geroepen. Het zou waardevol zijn als ook een inkoper uit gemeente Haarlemmermeer kan aansluiten.

Er wordt overwogen om een Community of Practice (CoP) op te zetten. We zijn bezig met het vinden van een coördinator die dit op zich kan nemen. Binnenkort komt de uitnodiging voor de eerste bijeenkomst. 

Wil jij meedoen?

Ben je geïnteresseerd om deel te nemen aan de Community of Practice of een van de vervolgstappen? Dat kan!

Meld je dan aan via een mail aan via contact@actienetwerk-gasterug.nl.

Presentaties: 

Hoe maak je echt impact met beleid?

Tijdens deze workshop, gemodereerd door Edwin Oskam (programmamanager energietransitie Metropoolregio Amsterdam), werd ingegaan op hoe gemeenten beleid kunnen ontwikkelen dat daadwerkelijk leidt tot structurele energiebesparing. Een concreet en succesvol voorbeeld van het duurzaamheidsloket Zaanstad werd besproken, en statistici van het Amsterdamse Bureau voor Onderzoek en Statistiek waren aanwezig om zaken door te rekenen.

Belangrijkste conclusie

• Het ontbreken van een expliciete doelstelling voor energiebesparing voor overheden zou extra urgentie creëren. 
• Advisering van bijv. ondernemers werkt beter als die komt vanuit een structuur met een lokaal profiel (Zaans Duurzaamheidsloket). Wel nuttig om die lokale structuur te voeden met kennis / informatie uit regionale en nationale trajecten. 

Wat gaan wij (van team door de helft) nu doen?

• In gesprek met Energieregio’s om te bespreken of zij samen met Actienetwerk ook inzet op energiebesparing zouden willen oppakken in hun missie. 
• Verder in kaart brengen waar ondersteuningsbehoefte van gemeenten in onze regio ligt en hoe we daar – vanuit het Actienetwerk en zo veel mogelijk partners – invulling aan zouden kunnen geven (bijv. via handreikingen, webinars, community of practice).
• Ism Energieregio’s en Servicepunt Duurzame Energie inzetten op bereiken van en betrekken van zoveel mogelijk gemeenten in onze regio. 

Doe je mee?

Meld je bij het Actienetwerk via mail aan Edwin Oskam (contact@actienetwerk-gasterug.nl) en geef, als je die hebt, jouw ideeën over hoe Actienetwerk gemeenten zou kunnen ondersteunen aan hem door. 

Presentaties:

VvE-wasstraat - als juridische check voor verduurzaming van VvE's

Deze sessie presenteerde de VvE-wasstraat, een gestructureerde juridische check om de verduurzaming van VvE's te versnellen. Met meer dan 40.000 VvE's in de Metropoolregio Amsterdam, is het essentieel dat verduurzamingsbesluiten juridisch houdbaar zijn. De tool helpt om inzicht te krijgen in de splitsingsakte en modelreglementen, en voorkomt dat plannen vastlopen of ongeldig worden verklaard. De wasstraat draagt bij aan bewust, handelingsvaardig en risicoarm verduurzamen van VvE's.

Belangrijkste conclusie

• VvE's zijn cruciaal: In de MRA is ongeveer een derde van de woningen een VvE-woning, in Amsterdam meer dan de helft.
• Halveren begint bij warmtevraag: Isolatie en ventilatie met warmteterugwinning zijn essentieel, maar dit zijn collectieve, akte-gebonden maatregelen. 
• De rem zit niet in techniek of geld, maar in juridische en organisatorische voorbereiding: een verkeerd besluit kan jaren later nog nietig blijken.
• Blinde vlek: Ongeveer de helft van de VvE's staat niet bij de KvK en is dus onvindbaar en niet aanspreekbaar.

Een VvE-aanpakambtenaar uit Heemskerk ontdekte via CBS-cijfers dat ze ruim de helft van de VvE's in haar gemeente nog niet in beeld had. 

Wat gaan wij (team VvENET en ) doen?

• Een sessie voor gemeenteambtenaren in de MRA organiseren met twee concrete hulpmiddelen: een CBS-overzicht en de interactieve 'VvE Wasstraat'-demo.
• Beide hulpmiddelen bieden we gemeenten graag aan; de akte-voortoets kan een vaste eerste stap worden in elk verduurzamingstraject.
• We nemen de VvE-route en aanspreekbaarheid (KvK) expliciet op in de regionale aanpak.
• We denken graag mee over handreikingen, webinars of een community of practice en sluiten aan bij de Energieregio's en het Servicepunt Duurzame Energie.

 Wat kun jij doen?

Mocht je meer detail willen (de cijfers per gemeente of de demo), dan mag je een mail sturen naar VvENET. Ze sturen het graag na. En houd de website van VvENET in de gaten voor interessante updates.

Presentaties: