Inmiddels hebben meer dan 15 gemeenten in Nederland een eigen circulair gordijnenproject gelanceerd. Na het succes in Hilversum raakten meerdere gemeenten geïnspireerd en startten hun eigen project, vaak ondersteund door het Actienetwerk GasTerug. Eind februari 2026 stopt de actieve ondersteuning door het Actienetwerk. Dat betekent niet dat gemeenten door kunnen gaan met het aanbieden van isolerende - circulair geproduceerde – gordijnen aan hun inwoners die moeite hebben om hun energierekening en energiebepalende maatregelen te betalen. Ook nieuwe gemeenten kunnen nog steeds aansluiten. Deze blog helpt je op weg. Kom je er niet uit of heb je vragen? Neem dan contact op met het Actienetwerk GasTerug voor koppeling aan een ervaren gemeente in de buurt.
Wat is het Circulair gordijnenproject eigenlijk?
Voordat de vraag wordt besproken op welke wijze je als gemeente een eigen circulair gordijnenproject kan opstarten, is het goed eerst stil te staan bij wat kenmerkend is voor een circulair gordijnenproject.
Kenmerkend voor een circulair gordijnenproject is dat een groep inwoners, die moeite heeft om de energierekening te betalen, isolerende gordijnen van de gemeente ontvangen om een plek in hun woning te isoleren. Dat kan gaan om een raam maar vooral voordeuren, trapgaten en de scheiding tussen twee ruimtes zijn plekken waar isolerende gordijnen van toegevoegde waarde zijn. De doelgroep wordt hierbij zoveel mogelijk ontzorgd. De gordijnen zelf zijn veelal door een lokaal naaiatelier gemaakt met circulair gordijntextiel, afkomstig uit restpartijen bij fabrieken die anders weggegooid zouden worden over verhandeld naar andere landen zoals buiten de EU. Ook het isolatiemateriaal is circulair en is afkomstig van een reststroom uit de zorgsector.
Samenvattend:
-
Met een circulair gordijnenproject worden isolerende gordijnen aangeboden aan inwoners die moeite hebben om hun energierekening te betalen.
-
De isolerende gordijnen zijn gemaakt van gordijn-/ interieurtextiel afkomstig uit restpartijen bij fabrieken die anders weggegooid zouden worden of verhandeld naar andere landen zoals buiten de EU. Ook het isolatiemateriaal is circulair en is afkomstig van een reststroom uit de zorgsector.
-
De isolerende gordijnen worden veelal door een lokaal naaiatelier geproduceerd.
-
De doelgroep wordt ontzorgd voor het inmeten, de productie en het ophangen van de gordijnen.
-
Een energie-expert met kennis van isolatie - zoals een energieklusser of energiecoach - stelt samen met de inwoner vast op welke plek het isolerende gordijn/ de isolerende gordijnen het meeste effect hebben.
-
Een gordijnenexpert meet in op de plek die de energie-expert samen met de inwoner heeft vastgesteld. De gordijnenexpert zorgt ook voor het plaatsen van de gordijnrails en het uiteindelijk ophangen van de gordijnen.
Hoe werkt het in de praktijk?
Elke gemeente pakt het project anders aan, en dat is juist de kracht ervan. Sommige gemeenten hebben al Energieteams die langsgaan bij mensen thuis. Voor hen is het toevoegen van gordijnen een kleine moeite: de inkomenstoets is al gedaan, en externe partijen regelen de rest. Andere gemeenten kiezen ervoor om zelf de ontvangers te selecteren, soms in samenwerking met woningcorporaties. Dat vraagt wat meer tijd, maar zorgt er wel voor dat het project precies aansluit bij de lokale behoeften.
Ook zijn er verschillen in de samenwerking met gordijnenexperts en naaiateliers. Een deel van de gemeenten besteed dit project aan aan één partij die vervolgens samenwerkt met de lokale energieteams en een naaiatelier. In andere gemeenten hebben sociale initiatieven dit project opgepakt en worden de gordijnen samen met buurtbewoners gemaakt.
Het proces verloopt altijd in een paar heldere stappen: Eerst wordt de doelgroep geselecteerd. Daarna komt de energie-expert langs om te bepalen waar de gordijnen het beste kunnen hangen. Vervolgens meet de gordijnenexpert alles nauwkeurig in en kiest met de inwoner de gordijnstof uit, stemt af met het naaiatelier, en zorgt ervoor dat de gordijnen perfect passen. In sommige gevallen bepaalt de gordijnenexpert de locatie waar een isolerend gordijn het meeste effect heeft. Tot slot worden de gordijnen opgehangen – en is het huis weer een stukje warmer en energiezuiniger.
Samenvattend:
-
Doelgroep wordt geselecteerd. Sommige gemeenten hebben al Energieteams die langsgaan bij mensen thuis: de inkomenstoets is al gedaan, en externe partijen regelen de rest. Andere gemeenten kiezen ervoor om zelf de ontvangers te selecteren. Hiermee sluit het project precies aan bij de lokale behoeften.
-
Een energie-expert met kennis van isolatie - zoals een energieklusser of energiecoach - gaat langs. Tijdens dit bezoek bepalen de energie-expert samen met de inwoner op welke plek het isolerende gordijn/ de isolerende gordijnen het meeste effect hebben.
-
De gordijnenexpert komt langs. Deze gordijnenexpert kiest met de inwoner een gordijnstof uit en meet de plek in die de energie-expert samen met de inwoner heeft vastgesteld. De gordijnenexpert zorgt ook voor het plaatsen van de gordijnrails.
-
De gordijnenexpert stemt met het lokale naaiatelier af welk gordijn met welke – door de inwoner uitgekozen - gordijnstof gemaakt moet worden. Het naaiatelier produceert het gordijn en geeft een seintje aan de gordijnexpert dat het gordijn gereed is.
-
Wanneer het gordijn gereed is, neemt de gordijnexpert contact op met de inwoner om het gordijn/ de gordijnen te komen ophangen.
Zelf aan de slag? Begin met een vooronderzoek
Ben je geïnspireerd en wil je zelf een circulair gordijnenproject starten in jouw gemeente? Begin dan met een vooronderzoek. Kijk of er voldoende financiële middelen zijn of het past binnen de lokale energieplannen en hoe het contact met de doelgroep georganiseerd kan worden. Onderzoek ook wie je kunt inschakelen: welk gordijnenexpert, welk naaiatelier in de buurt, energiecoaches, of misschien zelfs woningcorporaties. Bepaal wie het eigenaarschap neemt en zorg voor korte communicatielijnen, zodat alles soepel verloopt.
Veel gemeenten maken voor de financiering gebruik van beschikbare SPUK gelden. Met de samenwerkende partijen worden prijsafspraken gemaakt op basis van het aantal te leveren gordijnen. Zo blijven de gemeente in controle over de financiën. De gemeenten treedt hierbij op als opdrachtgever. Aanbesteding conform EU-richtlijnen is mogelijk. In deze webinar wordt daarbij uitgebreider stilgestaan.
De meest gestelde onderzoeksvragen zijn:
-
Zijn er voldoende financiële middelen beschikbaar
-
Past het binnen de lokale energieplannen
-
Hoe wordt het contact met de doelgroep georganiseerd. Is het waardevol hiervoor energiecoaches/ energieklussers te ondersteunen met een korte training.
-
Met welke gordijnenexpert wil je samenwerken
-
Welk lokaal naaiatelier komt in aanmerking
-
Wie wordt eigenaar van dit project
-
Op welke wijze kunnen er korte communicatielijnen worden georganiseerd
(Bovenstaande lijst is niet volledig. Onderzoek ook altijd of meer vragen onderzocht moeten worden).
Als het vooronderzoek positief uitvalt, kun je een pilot starten. Test het project op kleine schaal, leer van de ervaringen, en pas het aan waar nodig. Werkt het? Schaal het dan op. Neem het proces op in de reguliere werkzaamheden en blijf het verbeteren. Zo groeit het project mee met de behoeften van je gemeente.
Een project met impact
Het mooie van dit project is dat het niet alleen gaat om gordijnen. Het gaat om mensen helpen, om energie besparen, en om samenwerken aan een duurzamere toekomst. Door lokaal samen te werken en het proces aan te passen aan de eigen gemeente, kan het project zowel efficiënt als impactvol worden uitgevoerd. En of je nu een kleine pilot start of een grootschalig project opzet: elke stap telt.
Vragen? Neem contact op met het Actienetwerk GasTerug voor ondersteuning of koppeling aan een ervaren gemeente.